Çek Cumhuriyeti’nin kuzeydoğusunda sıradan bir dağ yürüyüşü, ülke tarihinin en dikkat çekici buluntularından birine dönüştü. Krkonoše Dağları’nda kestirme bir patikadan ilerleyen iki dağcı, taş bir duvardan dışarı taşmış alüminyum bir kutu fark etti. Kutunun içinden çıkanlar ise yalnızca maddi değeriyle değil, ardındaki belirsizlikle de uzmanları harekete geçirdi.
Orman yolundaki tesadüf, müzeye uzanan süreç
Kimliklerinin gizli kalmasını isteyen dağcılar, kutuyu açtıklarında altın bilezikler, puro kutuları, kişisel eşyalar ve yüzlerce altın sikkeyle karşılaştı. Buluntu, hiç vakit kaybedilmeden Hradec Králové kentindeki Doğu Bohemya Müzesi’ne teslim edildi. Müzenin arkeoloji bölümünün başındaki Miroslav Novak, bulucuların herhangi bir randevu almadan müzeye gelerek sikke uzmanına başvurduğunu, ardından arkeologların bölgeyi incelemeye başladığını belirtti.
598 altın sikke ve kişisel eşyalar
Hazinede 10 altın bilezik, 17 puro kutusu, bir pudra kutusu, bir tarak ve tam 598 altın sikke bulunuyor. Sikkelerin toplam ağırlığı yaklaşık 3,7 kilogram. Uzmanlara göre yalnızca metal değeri, Çek kronu cinsinden milyonları buluyor. Ancak asıl merak konusu, bu kadar değerli bir koleksiyonun kim tarafından ve hangi koşullarda saklandığı.
Tarihleme net, hikâye belirsiz
Sikkelerden en yenisinin 1921 tarihli olması, hazinenin en fazla bir asırlık olduğunu gösteriyor. Buna rağmen koleksiyonun içeriği alışılmışın dışında. Müze yetkilileri, sikkelerin yarısının Balkan kökenli, diğer yarısının ise Fransız menşeli olduğunu, Orta Avrupa’ya özgü Alman ya da Çek paralarının ise hiç bulunmadığını vurguluyor. Bu durum, buluntunun sınır bölgelerindeki karmaşık tarihsel süreçlerle bağlantılı olabileceğini düşündürüyor.
Savaşlar, göçler ve sınır gerilimi ihtimali
Miroslav Novak’a göre hazine, II. Dünya Savaşı öncesindeki çalkantılı dönemde ya da 1945 civarında yaşanan zorunlu göçler sırasında saklanmış olabilir. Ancak bazı tarihçiler, eğer gömme işlemi bu kadar geç bir tarihte yapılmış olsaydı, koleksiyonda daha yeni sikkelerin de yer almasını beklediklerini ifade ediyor. Bu da hazinenin Birinci Dünya Savaşı sonrası ekonomik kriz ve sınır güvensizliği döneminde gizlenmiş olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
Yerel söylentiler ve olası sahipler
Buluntunun duyulmasıyla birlikte müzeye çok sayıda telefon geldi. Yerel halktan bazıları, hazinenin bölgedeki varlıklı ailelere, bazıları ise Çekoslovak lejyonerlerinin savaş ganimetlerine ait olabileceğini öne sürüyor. Ancak şu ana kadar bu iddiaları doğrulayacak kesin bir belgeye ulaşılamadı.
Hukuki durum ve bundan sonra ne olacak?
Çek yasalarına göre arkeolojik nitelik taşıyan tüm buluntular, keşfedildikleri andan itibaren yerel yönetimin mülkiyetine geçiyor. Bu nedenle hazine müze koleksiyonuna dahil edilecek. Bulucular ise metalin değeri ve tarihi önemine göre maddi bir ödül alma hakkına sahip. Müze, sonbahar aylarında buluntuların bir bölümünü kamuoyuna açık kısa süreli bir sergide sunmayı planlıyor.
Bir dağ yolunda tesadüfen bulunan bu hazine, yalnızca altın miktarıyla değil, 20. yüzyılın başındaki belirsizlikler, savaşlar ve göçlerle örülü karmaşık geçmişiyle de dikkat çekiyor. Uzmanların yürüttüğü detaylı analizler tamamlandıkça, bu gizemli altınların hikâyesinin biraz daha netleşmesi bekleniyor.
